Πέμπτη, 26 Ιανουαρίου 2012

H Ιστορία δύο φωτογραφιών…



Η παρακάτω ιστορία ξεκίνησε από μία φωτογραφία που μου άρεσε. Έψαξα, βρήκα την ιστορία πίσω από την φωτογραφία, βρήκα τη συνέχεια σας την παρουσιάζω. Με δικά μου λόγια και την ελπίδα ότι δεν θα κουράσω.

Αρχές 1985… Ο φωτογράφος Steve Mc Curry βρίσκεται σε μία δημοσιογραφική αποστολή στο Πακιστάν. Εκεί, στην περιοχή Peshewar βρισκόταν ένα στρατόπεδο προσφύγων από τo Αφγανιστάν, την ρημαγμένη από τους εμφύλιους και τον πόλεμο τότε με τους Σοβιετικούς χώρα (που ρημαγμένη εξακολουθεί να παραμένει).

Ο καταυλισμός μία θάλασσα από τέντες. Φτώχια, δυστυχία παντού. Ο Mc Curry έψαχνε για κάποιο θέμα, κάτι να αιχμαλωτίσει το μάτι του, την ψυχή του και μετά τον φακό του, με αυτή την σειρά.
Και, να έξω από μία σκηνή το βρίσκει… Δυό πράσινα παιδικά μάτια τον καθηλώνουν. Αγέρωχα, περήφανα, αλλά και τρομαγμένα. «Σαν αρπακτικό αλλά και θύμα αρπακτικού μαζί» λέει αργότερα. Ανήκουν σε ένα κορίτσι, μία Αφγανοπούλα περίπου 11 χρονών τότε. Το ρωτά αν είχε ξανασταθεί μπροστά σε φακό, του γνέφει όχι. Τα φλας αστράφτουν και αυτή η άγνωστη Αφγανοπούλα περνά στην ιστορία.



Τον Ιούνιο του 85 το πορτραίτο της «όμορφης Αφγανής» γίνεται εξώφυλλο από το National Geographic. Κάποιοι φτάνουν να μιλούν για την "Αφγανή Μόνα Λίζα". Αν με ρωτήσετε, έπαιξε ρόλο και το ότι η Αμερική καυτηρίαζε εκείνα τα χρόνια την εισβολή των Σοβιετικών στο Αφγανιστάν. Εψαχνε για «πιασάρικα θέματα» για προπαγάνδα. Τώρα πολεμούν αυτός που εκπαίδευαν τότε. Ναι η ιστορία επαναλαμβάνεται σαν φάρσα… Φάρσα που δεν προκαλεί γέλιο όμως αλλά φρίκη.

Πάντως ανεξάρτητα από αυτά, η φωτογραφία άξιζε.  Όλος ο πόνος, η περηφάνεια, η επιθετικότητα αλλά και ο τρόμος ενός ματωμένου λαού σε δύο κοριτσίστικα μάτια στο χρώμα του πράσινου της θάλασσας….

Ο Steve Mc Curry γίνεται φίρμα. Τα χρόνια περνούν. Αλλά αυτή η φωτογραφία που τράβηξε το 85 τον στοιχειώνει.  Όλοι τον ρωτάνε αν ήξερε την τύχη αυτού του κοριτσιού, τι έγινε. Δεν ξέρει αν γύρισε στο Αφγανιστάν, αν ζει κάπου αλλού, αν καταχωρήθηκε σαν «παράπλευρη απώλεια» σε κάποια μάχη ή αν πέθανε από τις αρρώστειες που μαστίζουν εκείνες τις περιοχές. Τα υπέροχα μάτια της δεν μπορεί να τα ξεχάσει.  Στέλνει γράμματα σε γνωστούς, κάποια email σε ντόπιους δημοσιογράφους. Κανείς δεν ψάχνει συστηματικά όμως, κανείς δεν ξέρει.

Δεκαεφτά χρόνια αργότερα ο Mc Curry έχει την ευκαιρία του, να μάθει τι έγινε το κορίτσι που αιχμαλώτισε στον φακό του το 85. Βρίσκεται πάλι σε αποστολή στο Αφγανιστάν και στο Πακιστάν. Τα πράγματα έχουν αλλάξει. Οι «καλοί»  Μουζαχεντίν που το 85 πολέμαγαν τους Σοβιετικούς με όπλα, εκπαίδευση και υποστήριξη από την Αμερική έχουν γίνει οι «κακοί» Ταλιμπάν που σκοτώνουν Αμερικανούς ή σκοτώνονται σε εμφύλιους μεταξύ των Αφγανικών φυλών. Κάποιοι Πακιστανοί και Αφγανοί κρύβουν τον στοχοποιημένο Μπιν Λάντεν, κάποιοι άλλοι βοηθούν τους Αμερικανούς και τα Δυτικά στρατεύματα, κάποιοι παίζουν διπλό ρόλο, οι πολλοί προσπαθούν να επιζήσουν. Και το αίμα, ντόπιο και ξένο, χύνεται άφθονο.

Ο Mc Curry γυρνά όλη την περιοχή και το παλιό στρατόπεδο προσφύγων στο Nasir Bagh κοντά στο Peshawar με την φωτογραφία του κοριτσιού στο χέρι.   Οι πολλοί τον λένε τρελλό. Θεωρούν αδύνατο να βρει τα ίχνη μίας προσφυγοπούλας από μία φωτογραφία δεκαεφτά ετών. Κάποιοι πάνε να τον εκμεταλλευτούν. Του πουλάνε πληροφορίες για κοπέλες που έχουν – υποτίθεται - τέτοια μάτια. Είναι υποχρεωμένος να ελέγξει κάθε πληροφορία, δεν μπορεί να αφήσει τίποτα. Πάει, βλέπει απορρίπτει. Ένας δάσκαλος του μιλά για μία κοπέλα που της μοιάζει πολύ. Πάει, την βλέπει, πράγματι της έμοιαζε, αλλά δεν ήταν εκείνη. Κάποιοι έξυπνοι του λένε να αρκεσθεί στην σωσία, με δικαιολογία τα χρόνια που πέρασαν και λόγω της υπαρκτής ομοιότητας  το θέμα ήταν πιασάρικο θα πουλούσε. Ο Mc Curry ούτε να το ακούσει. Ή θα έβρισκε την πραγματική ή θα γύρναγε άπραγος.

Ο Mc Curry δεν απογοητεύεται. Και κάποια στιγμή του έρχεται μία ακόμα πληροφορία. Κάποιος πάει και τον βρίσκει. Ξέρει του λέει το κορίτσι στη φωτογραφία, ήταν στο στρατόπεδο μαζί, έπαιζαν μαζί, κράτησαν κάποιαν επαφή όταν τους χώρισε η ζωή. Σύμφωνα με όσα του λέει ο Αφγανός η κοπέλλα ζει πλέον στο Αφγανιστάν, στα υψώματα κοντά στο Tora Bora. Θα μπορούσε να πάει να την βρει.

Τρεις μέρες ταξίδι. Όχι εύκολο, έπρεπε να διασχίσει κάποιες εμπόλεμες ζώνες.  Φτάνει εκεί που του είπε ο Αφγανός και ρωτά πως θα πάει στο χωριό της. Άλλες έξη ώρες οδήγηση στα υψώματα και μετά τέρμα το αυτοκίνητο. Άλλες τρεις ώρες σκαρφάλωμα και πεζοπορία στα ψηλά βουνά. Με καρδιά να χτυπά ξέφρενα, μπαίνει στην σκηνή που έμενε, την είχαν ειδοποιήσει, τον περίμενε.

Με το που την είδε ο Mc Curry ήξερε ότι επιτέλους την είχε βρει. Αυτό όμως δεν έφτανε. Έπρεπε και τυπικά να το πιστοποιήσει. Της κάνουν Ιριδοσκόπηση, εφαρμόζουν τεχνικές με κομπιούτερς που ήταν τελευταίες λέξεις της τότε τεχνολογίας για να εξακριβώσουν αν οι φωτογραφίες τότε και τώρα είναι από το ίδιο άτομο. Τα αποτελέσματα τον δικαιώνουν. Η Sharbat Gula, της φυλής των Pashtun (η πιο πολεμοχαρής φυλή του Αφγανιστάν), ήταν το κορίτσι που είχε φωτογραφήσει το 85. Ο χρόνος και οι ταλαιπωρίες είχαν αυλακώσει το άλλοτε κοριτσίστικο πρόσωπο. Μερικά πράγματα όμως δεν αλλάζουν. Ίδια μάτια, ίδια ατίθασση ψυχή καθρεφτιζόταν σε αυτά. 


Όπως είπε στον Mc Curry κανείς δεν την είχε φωτογραφήσει μέχρι το 85 που την τράβηξε εκείνος. Κανείς δεν την ξαναφωτογράφησε μετά. Εκ των υστέρων απεδείχθη ότι έλεγε αλήθεια. 

Η φωτογραφία της Sharbat έκανε δεκαφτά χρόνια μετά τον γύρο του κόσμου για δεύτερη φορά.
Το 2002 όταν την ξαναβρήκε, o Mc Curry έμαθε όλη της την Ιστορία. Πριν πάει στο στρατόπεδο το 85, Σοβιετικά ελικόπτερα είχαν επιτεθεί στο χωριό της  που κατά τους Σοβιετικούς έκρυβαν Μουζαχεντίν. Οι γονείς της σκότωθηκαν κατά την επιδρομή, «παράπλευρες απώλειες» (σας θυμίζει κάτι ; Βγάλτε Σοβιετικούς, βάλτε Αμερικανούς, βγάλτε Αφγανούς βάλτε Ιρακινούς ή Βιετναμέζους ίδια πικρή γεύση… ) . Η Sharbat με κάποιους συγγενείς έφυγε στα βουνά και μετά από μέρες έφτασε στο Πακιστάν, στο στρατόπεδο κοντά στην Pashawar. Εκεί που την βρήκε ο Mc Curry.

Όπως του είπε είχε παντρευτεί στα τέλη του 80 (παντρεύονται νωρίς τα κορίτσια εκεί) και είχε τρεις κόρες. Μία ακόμα την έχασε μικρή. Η ελπίδα της όπως εξομολογήθηκε στον Mc Curry ήταν ότι οι κόρες της θα ζούσαν σε ένα κόσμο που θα τους επέτρεπε να πάρουν την μόρφωση που στερήθηκε εκείνη.

Κλείνω την ιστορία με την ίδια ευχή ! 

29 σχόλια:

  1. Είδες πως περνάνε τα χρόνια από το κορμί, αλλά πως φεγγοβολάει πάντα το βλέμμα;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Συμφωνώ απολύτως !! Μέσα της το ίδιο αγριοκόριτσο έμεινε. Την λύγισε η ζωή αλλά δεν την τσάκισε !!

      Διαγραφή
    2. Tην είχα διαβάσει κι'εγώ αυτή την ιστορία των γαλαζοπράσσινων ματιών της μικρής Αφγανής, αλλά η δική σου διήγηση...άλλο πράγμα!
      Την διάβασα σε περιοδικό, σήμερα όμως την είδα και σε ταινία!!!

      Πάντως εμένα δε μου μοιάζει και πολύ βρε παιδιά!
      Δεν είναι ότι γέρασε η καυμένη...η μύτη της ασχήμυνε!

      Διαγραφή
    3. Κάρυ,

      Θα διαφωνησω. Για μένα η μύτη δεν άλλαξε καθόλου. Και τα χείλη, κι ας τραβήχτηκαν παράπάνω προς τα κάτω. Είδες πόσο διαφορετικά εισπρατουν δύο άνθρωποι την ίδια φωτό.

      Και φυσικά ασχήμηνε, σκέψου τι ζωή έκανε, με 4 παιδιά (το ένα της πέθανε) και δεν ήταν ακόμα 30 όταν βγήκαν οι φωτογραφίες. Οι γυναίκες είναι "τεκνοποιητικές μηχανές" στην χώρα της, πλάσματα β! κατηγορίας. 40 χρονώ θα είναι γριά, και άσχημη μάλλον.

      Άσε που δεν έχουν ενυδατικές κρέμες, βωαφές, μάσκαρα και μεηκάπια στο Αφγανιστάν ! Ούτε πάνε σε spa !! Για βγάλε τα από πολλές Δυτικές όλα αυτά, να δεις τι θα μείνει !!

      Διαγραφή
  2. Χρώμα δεν αλλάζουνε τα μάτια, μόνο τρόπο να κοιτάνε....

    :-)

    ΥΓ.Δεν σου έλειψα καθόλου?

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Ο τρόπος που κοιτάνε τα μάτια της για μένα δεν άλλαξε. Δεν έχουν την κοριτσίστικη φρεσκάδα να τα ντύνει δεκαεφτά - βασανισμένα - χρόνια μετά. Το φως υπάρχει όμως.

    Μαίηλ στο χωριό σου den perni ??

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Την ιστορία της την είχα διαβάσει κι εγω... και ναι συμφωνώ οι άνθρωποι εκεί γερνάνε πιο γρήγορα...
    Ακόμη και εδώ...στα χωριά , τα χωριά χωριά εννοώ...
    Βλέπεις μια γυναίκα 40 χρονών και ο ήλιος, η κούραση και τα χωράφια της έχουν σκάψει το πρόσωπο...
    Όσο για τη μύτη, τα χαρακτηριστικά των ανθρώπων με τα χρόνια "κρεμάνε", είτε λόγω βαρύτητας, είτε λόγω της "καλοπέρασης"...πάντως κρεμάνε!
    Ναι η φλόγα των ματιών δε σβήνει σε τέτοιου είδους γυναίκες!
    Γιατί μεγαλώνουν, ζουν και διδάσκουν στα παιδιά τους, την ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο, για ένα αύριο που για τους περισσοτέρους από μας είναι δεδομένο!
    Πως να σβήσει η ματιά;;;
    Έχουν για κάτι να αγωνίζονται και κάτι να περιμένουν να αλλάξει....

    Τις καλημέρες μας (άντε και τα φιλιά μας Τζιπάκο μας...)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Ναι, η ματιά δεν σβήνει !

    Να είστε καλά !!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Mε τόση λεπτομέρεια δεν την ήξερα αυτή την ιστορία...σε κάποιο προθάλαμο ιατρείου είχα διαβάσει κάτι αλλά στα γρήγορα και μάλλον
    αδιάφορα , τώρα μαθαίνω τι έγινε.
    Φυσικά και έχει χαθει η φρεσκάδα της μικρής ηλικίας, θα έλεγα πως
    έχει αγριέψει ακόμα περισσότερο αυτό το πρόσωπο, αλλά το θεωρώ φυσικό για την ζωή που έχουν αυτές οι γυναίκες.


    Τα φιλιά μου gip μου
    να είσαι καλά :))

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ας ελπίσουμε ότι οι κόρες της θα έχουν καλύτερη ζωή !

      Διαγραφή
  7. Εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ιστορία Γιώργο! Είδες; Τα μάτια της μικρής θυμίζουν πράγματι κυνηγημένο αγρίμι. Της μεγάλης θυμίζουν αγρίμι που είδε πολλά και δεν αστειεύεται πια!. Μοιάζει σαν λέει: "Για προσέξτε...!
    Ωραία η ιδέα σου!
    Αλλά σαν τον παπαγάλο.

    Την πίστη θα σου βγάλω
    με αυτόν τον παπαγάλο!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Διόλου δεν αμφιβάλω
    πως για τον παπαγάλο
    θα κάνεις μέγα σάλο !!

    Σε παπα-γάλο προς ώρας δεν έχω κάτι.
    Σε παπα-ρώσσο σε ενδιαφέρει ;
    Και σε παπα-τσέχο έχω κάτι, αν θες στο δίνω σε καλή τιμή !!
    :)) :)) :))

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Βλέπω πείσμα..
    απέχθεια για όσα της έχουν συμβεί..
    ελπίδα για τις τύχες των παιδιών της...

    Μπορεί να είναι και αυτό που εύχομαι για εκείνη...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Πείσμα σίγουρα ! Και περηφάνια !

      Και εγώ τα εύχομαι τα καλύτερα για τα παιδιά της.

      Διαγραφή
  10. Το είπες και το έκανες Γιώργο, με "πάσα" λεπτομέρεια. Μου είχε κάνει τότε πολύ εντύπωση γιατί και η φωτογραφία στο εξώφυλλο ήταν μεγαλύτερη και τα όμορφα μάτια έδειχναν όλη την φοβία του παιδιού, απο τη σκληρότητα του πολέμου.
    Δέκα χρόνια μετά η ευχή της μάνας για τις κόρες της, δεν φαίνεται να μπορεί να πραγματοποιηθεί.
    Όταν στον αναπτυγμένο κόσμο τα πράγματα χειροτερεύουν καθημερινά, τι ελπίζουμε ότι γίνεται στον αναπτυσόμενο;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Φόβος αλλά και περηφάνια μαζί. Σε "μέτραγε", με μάτια που έβγαζαν σπίθες.

      Ο χρόνος της έκοψε ομορφιά, φυσικό ήταν, ιδίως με τη ζωή που κάνει.

      Όσο καλύτερα μπορεί, αυτή και τα παιδιά της. Όσο γίνεται. Αυτό εύχομαι. Και για όλους μας.

      Διαγραφή
  11. "η ψυχή μόνο γι αγάπη διψάει νέα για να κρατηθεί να μη μαραζώσει..κι η ματιά που καθρεφτίζει της ψυχής τον πόθο το ίδιο ψάχνει να κρατηθεί..μόνο η βαριά χειμωνιά τις κάνει να ξεθωριάζουν...!!!" αυτό μπορώ διακρίνω εγώ σ αυτά τα πελώρια μάτια που αντικατοπτρίζουν αγωνία και θλίψη!
    καταπληκτική η ανάρτησή σου Γιώργο, πραγματικά εντυπωσιακή!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  12. Σε ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια. Χαίρομαι που σου άρεσε !!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  13. Πραγματικά υπέροχη ιστορία!
    28χρονών πια κι όμως τα μάτια δεν έχουν αλλάξει έκφραση μόνο κούραση διακρίνεται.
    Στο πρόσωπο βλέπεις την σκληράδα της ζωής που της έχει αφήσει και μια απίστευτη δύναμη και αποφασιστικότητα!

    Ας της χαρίσει η ζωή αυτά που στέρησε σε κείνη και τα παιδιά της.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Μακάρι !! Μια αγωνίστρια της ζωής !

      Χαίρομαι που σου άρεσε !

      Διαγραφή
  14. Ένα θέμα με τη μύτη το έχω κι εγώ είναι η αλήθεια, αλλά αυτό δεν αφαιρεί τίποτα από τις προσδοκίες και τις ελπίδες που έχει όλος ο κόσμος για μια
    καλύτερη ζωή και που η ιστορία αυτής της κοπέλας και η ανάρτησή σου θέλουν να τονίσουν..
    Την καλησπέρα μου GiP

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  15. Οι επιφυλάξεις σου δεκτές Καπετάνιε, αν και δεν τις συμμερίζομαι. Ο χρόνος φέρνει αλλαγές, ιδίως σε άτομα που δεν καλοπέρασαν. Ο φωτογράφος έχει ειδική ανάρτηση για το πως ταυτοποίησε (και όχι μόνον αυτός) την τότε κοπέλα με αυτή που βρήκε. Όρεξη να 'χεις να διαβάζεις. Και να ρισκάρει ένα περιοδικό σαν το National Geographic μία "πατάτα"... πιστεύω πως το καρατσεκάρισε.

    Πάντως συμφωνούμε, αξίζει μία καλύτερη ζωή.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  16. Τη έβλεπα τη φωτό της Αφγανής αλλά δεν ήξερα λεπτομέρειες.
    Την ίδια αίσθηση έχω και όταν βλέπω πχ τη Ζωή Λάσκαρη τώρα...απλά ανατριχιάζω, η μόνη διαφορά, τη πρώτη τη χάλασε η σκληρή ζωή...ενώ τη δικιά μας τη χάλασε η ματαιοδοξία!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ο χρόνος Στεφανία βρίσκει πάντα τρόπους να σε χαλάσει...
      Η κακή ζωή, ο πόνος, άλλους οι καταχρήσεις...
      Άλλοι πάλι γερνάνε δίχως τίποτε έντονο να τους χαλά και κρατάνε κάτι από τον παλιό τους εαυτό.

      Καλό μας μήνα !!

      Διαγραφή
  17. ειχα διαβασει αλλα δεν ηξερα τοσες λεπτομερειες.Πιστευω οτι η σπιθα στα ματια της τα κουρασμενα παρεμεινε ιδια.
    Καλο βραδυ και καλο μηνα να εχεις.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Συμφωνώ απολύτως φίλε μου.

      Καλό μήνα να έχουμε !!

      Διαγραφή
  18. Εγώ βλέπω στα μάτια της στην πρώτη φωτογραφία ένα κορίτσι έτοιμο να αρπάξει την ζωή από τα κέρατα και να την στίψει, ενώ στην δεύτερη βλέπω ένα γιατί που δεν επιδέχεται απάντηση, επειδή η απάντηση δεν υπάρχει.....
    Καταπληκτική ανάρτηση!!!!
    Την καλησπέρα μου!!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Θα συμφωνήσω και μαζί σου, ερμηνευσες σωστά την ματιά της. Και τότε και τώρα. Θα συμπλήρωνα όμως ότι έχει κάτι από το παλιό αγέρωχο βλέμμα.

      Καλό μας μήνα !

      Διαγραφή
  19. Δεν πιστεύω πως εινσαι αυτή...μεγάλη αλλαγή..ειδικά η μύτη της...αλλα και τα ματια και τα χειλη δεν ειναι ίδια....δεν αλλάζουν ετσι τα χαρακτηριτικα

    ΑπάντησηΔιαγραφή